25 ژوئیه 2023- دیابت نوع 2 (T2DM) یک بیماری شایع است که شیوع آن به طور تصاعدی در حال افزایش می باشد. تخمین زده می شود که تا سال 2030، تقریباً 440 میلیون بزرگسال زیر 80 سال به دیابت مبتلا خواهند شد. عواقبT2DM بر سلامتی و مرگ و میر مدت‌هاست که مورد مطالعه قرار گرفته است. با این حال، داروهایی که برای کنترل این بیماری هولناک استفاده می شود، اثرات خود را بر روی بدن می گذارد و عوارض جانبی خاصی ایجاد می کند.

سرطان در افراد مبتلا به دیابت با نرخ بالاتری رخ می دهد، احتمالاً به این دلیل که هر دو با عوامل خطر مشترکی با هم مرتبط هستند. داروهای دیابت نیز ممکن است در خطر ابتلا به سرطان نقش داشته باشند.

در تلاش برای تشخیص خطر سرطان ناشی از برخی داروهای دیابت، نویسندگان مقاله ی اخیر یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز بر روی همه مطالعاتی که در ده سال گذشته در این زمینه منتشر شده اند، انجام دادند. این تحقیق در Scientific Reports منتشر شد.

مقدمه

عوامل خطر سرطان در میان افراد مبتلا به دیابت عبارتند از: سیگار کشیدن، ورزش نکردن، اضافه وزن و کیفیت پایین رژیم غذایی. اینها نشان دهنده وضعیت التهاب، سطح قند خون بالا و مقادیر بیش از حد انسولین در خون هستند. چندین مطالعه همچنین نشان داده‌اند که سرطان‌های خاص در میان افرادی که از گروه های خاصی از داروهای دیابت استفاده می‌کنند، بیشتر رخ می‌دهد.

هدف بازنگری حاضر، گردآوری خطر انواع سرطان در مکان‌های مختلف با انواع مختلف داروهای مورد استفاده برای درمان دیابت بود. مطالعات قبلی بیشتر به این موضوع پرداخته‌اند که چگونه یک دسته از داروها بر خطر سرطان در مکان‌های مختلف تأثیر می‌گذارند یا برعکس، چگونه همه داروهای دیابت بر خطر کلی سرطان تأثیر می‌گذارند. تمرکز اصلی بر روی سرطان‌های سینه، ریه، کبد و لوزالمعده و همچنین سرطان کولورکتال یا سرطان روده ی بزرگ(CRC) بود.

کلاس‌های دارویی مختلف مورد بررسی عبارت بودند از بی‌گوانیدها، داروهای مبتنی بر اینکرتین‌ها، مهارکننده‌های آلفا گلوکوزیداز(AGIs)، تحریک کننده‌های ترشح‌ انسولین، تیازولیدین دیون‌ها و انسولین‌ها.

یافته های این بازنگری

این مرور شامل 92 مطالعه بود که سه مورد از آن‌ها کارآزمایی‌های تصادفی و کنترل دار(RCTs) بودند، در حالی که اکثریت (64) مطالعات کوهورت بودند. بقیه شامل مطالعات مورد-شاهدی بودند. هر سهRCT ، طراحی ضعیفی داشتند که منجر به خطر بالای سوگیری شده بود.

مطالعات کوهورت و همچنین مطالعات مورد-شاهدی عمدتاً در معرض خطر کم سوگیری بودند. بیشترین سرطان های مورد مطالعهCRC و سرطان پانکراس بودند. سرطان سینه و ریه بیشتر در مطالعات کوهورت مورد مطالعه قرار گرفته بودند. سرطان های ریه و کبد وCRC ها در هر دو منطقه آسیایی و غربی مورد مطالعه قرار گرفته بودند، در حالی که بیشتر تحقیقات در مورد سرطان سینه، پروستات و پانکراس در جمعیت های غربی انجام شده بود.

نتایج نشان داد که سرطان کولورکتال (CRC) و سرطان کبد در میان بیماران دیابتی که از بیگوانیدها برای کنترل سطح قند خون خود استفاده می‌کردند، با میزان کمتری رخ می‌دهد: خطر ابتلا به سرطان کبد به میزان چشمگیر 45٪ و CRC تا 15٪ کاهش داشت. تنها در مطالعات مورد-شاهدی، استفاده از بیگوانیدها با افزایش 25 درصدی شانس سرطان پانکراس مرتبط بود.

بیگوانیدها انرژی و متابولیسم سلولی را تنظیم می کنند، سطح استرس اکسیداتیو، التهاب و آپوپتوز را کاهش می دهند، همچنین تشکیل چربی در بدن را کاهش می دهند.

به طور مشابه، خطر سرطان سینه و سرطان کبد با استفاده از تیازولیدین دیون حدود 15٪ کاهش یافت، در حالی که احتمال سرطان ریه تا 44٪ کاهش یافت. این داروها میزان تقسیم سلولی سرطان سینه را کاهش می‌دهند و آپوپتوز را تقویت می‌کنند و در عین حال نئوواسکولاریزاسیون تومورها را محدود می‌کنند. در کبد، تیازولیدین دیون ها باعث تجمع پروتئین p27Kip1 می‌شوند که رشد سلول‌های کبدی را محدود می‌کند و بنابراین، شاید از تغییرات سرطانی جلوگیری کند.

مصرف انسولین با کاهش 25 درصدی احتمال ابتلا به سرطان پروستات و کاهش 10 درصدی احتمال ابتلا به سرطان سینه مرتبط بود. با این حال، انسولین با افزایش گسترده در خطر ابتلا به دو سرطان همراه بود: خطر ابتلا به سرطان پانکراس 240 درصد افزایش یافت در حالی که خطر ابتلا به سرطان کبد 74 درصد افزایش یافت.

افزایش خطر ابتلا به سرطان کبد تنها در میان جمعیت های غربی که از انسولین استفاده می کردند، با افزایش 250 درصدی در این زیر گروه همراه بود. بیماران مقاوم به انسولین، سطح انسولین بالایی در گردش خون پورتال دارند که به کبد می رسد و این ممکن است برخی از خطرات را به همراه داشته باشد.

سرطان های لوزالمعده ممکن است در صورت قرار گرفتن در معرض انسولین که رشد و تقسیم سلولی را تقویت می کند، سریعتر شکل بگیرند یا رشد کنند. با این حال، دیابت شدید خود یک عامل خطرزای سرطان لوزالمعده است و یک عامل مخدوش کننده به علت اضافه می کند.

با داروهای ترشح کننده ی انسولین، خطر ابتلا به سرطان پانکراس تا 26 درصد افزایش یافت. مطالعات کوهورت، اما نه مطالعات مورد شاهدی، افزایش 20 درصدی در CRC مرتبط را به دنبال استفاده از داروهای تحریک کننده ی ترشح انسولین نشان داد. این داروها باعث افزایش ترشح انسولین توسط لوزالمعده می شوند، بنابراین سطح فاکتور رشد انسولین 1 را افزایش می دهند، در نتیجه با افزایش سرعت تقسیم سلولی ممکن است سرطان پانکراس را افزایش دهند.

این یافته ها چه پیامدهایی دارد؟

به طور کلی، مصرف بیگوانید و تیازولیدین دیون هیچ خطری نداشت یا به طور بالقوه خطر ابتلا به برخی سرطان ها را کاهش داد، در حالی که داروهای تحریک کننده ی ترشح انسولین و مصرف انسولین با افزایش خطر ابتلا به سرطان پانکراس مرتبط بودند.

فواید چندین داروی مورد استفاده برای درمان دیابت، به کاهش خطر مرتبط با سرطان گسترش می یابد. در عین حال، خطر ابتلا به سرطان لوزالمعده و کبد در ارتباط با استفاده از انسولین، و سرطان لوزالمعده در ارتباط با داروهای ترشح کننده های انسولین، هرچند به میزان بسیار کمتری افزایش یافت.

در حالی که این یافته ها، ارتباط بین کلاس‌های دارویی و خطر سرطان را نشان می‌دهد، این مطالعه بر تفاوت‌های منطقه‌ای و همچنین تفاوت‌های بین طرح‌های مختلف مطالعات تأکید می‌کند. همچنین سایر عوامل مخدوش کننده مانند تفاوت در وضعیت تغذیه ممکن است در کار بوده باشند.

این یافته‌ها نشان می‌دهد که ممکن است ارزیابی مضرات بالقوه انسولین در میان بیماران دیابتی که به دلیل سابقه خانوادگی یا سایر عوامل خطر در معرض خطر بالای سرطان‌های کبد یا پانکراس هستند، مهم باشد.

منبع:

https://www.news-medical.net/news/20230725/The-effect-of-diabetes-medications-on-the-risk-of-developing-cancer.aspx